Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Derslerinde Web 2.0 Araçlarının Kullanımına İlişkin Öğretmen Görüşlerinin Analizi: Sivas İli Örneği
Article Sidebar
Main Article Content
Özet
Dijital teknolojilerin yaygınlaşması ve COVID-19 salgını sırasında uzaktan eğitime hızlı geçiş, Türkiye'de din eğitimi de dahil olmak üzere öğretim uygulamalarını çok ciddi etkilemiştir. Bu bağlamda, etkileşimli öğrenme yönetim sistemleri, bloglar, wikiler, sosyal medya platformları ve dijital değerlendirme ortamları gibi Web 2.0 araçları, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) dersleri için oldukça önem kazanmıştır. Bu araştırmanın amacı, ilkokul ve ortaokullarda görev yapan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenlerinin derslerinde Web 2.0 araçlarını kullanımına ilişkin algı, deneyim ve tutumlarını belirlemek ve öğretmenlerin Web 2.0 kullanımı ile uzaktan eğitime karşı tutumları arasındaki ilişkileri incelemektir. Çalışmada nitel ve nicel yaklaşımları birleştiren karma yöntem araştırma tasarımı kullanılmıştır. DKAB öğretmenlerinden amaçlı bir örneklem ile yarı yapılandırılmış fenomenolojik görüşmeler yapılmış ve Sivas ilindeki ortaokul ve imam hatip ortaokullarında görev yapan 94 öğretmenden anket verileri toplanmıştır. Veriler, demografik bilgi formu, Web 2.0 Araçları Kullanım Ölçeği ve Ağır, Gür ve Okçu (2007) tarafından uyarlanan Uzaktan Eğitime Yaklaşım Ölçeği ile toplanmıştır. Nitel veriler tematik analizle, nicel veriler ise keşifsel faktör analizi, güvenilirlik analizleri (Cronbach alfa), betimsel istatistikler, bağımsız örneklem t-testleri ve korelasyon analizleri kullanılarak çözümlenmiştir. Bulgular, öğretmenlerin genel olarak Web 2.0 araçlarını DKAB derslerinde pedagojik açıdan yararlı gördüklerini ortaya koymaktadır. Öğretmenler, bu araçların öğrencilerin motivasyonunu, derse katılımını ve etkileşimini artırdığını; ayrıca soyut dini ve ahlaki kavramların görselleştirilebilmesine imkân tanıdığını belirtmişlerdir. Bununla birlikte, altyapı sorunları, öğrencilerin cihazlara ve internete eşit düzeyde erişememesi, sınırlı kurumsal destek ile öğretmenlerin teknolojik ve pedagojik yeterliklerindeki eksiklikler gibi çeşitli güçlüklerin de bulunduğu ifade edilmiştir. Nicel analizler, Web 2.0 Araçları Kullanım Ölçeği ve Uzaktan Eğitime Karşı Tutum Ölçeğinin kabul edilebilir yapı geçerliliğine ve yüksek iç tutarlılık güvenilirliğine sahip olduğunu göstermektedir. Cinsiyet ve mesleki kıdem, uzaktan eğitime ve Web 2.0 kullanımına karşı tutumların bazı alt boyutlarıyla ilişkilidir ve öğretmenlerin uzaktan eğitime karşı tutumları ile bildirdikleri Web 2.0 araçları kullanımı arasında pozitif korelasyonlar gözlemlenmektedir. Çalışma, Web 2.0 araçlarının Din Kültürü ve Ahlak Eğitimi'ni zenginleştirme konusunda güçlü bir potansiyele sahip olduğunu ortaya koymaktadır.
Article Details
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Referanslar
Ağır, Fatma vd. “Uzaktan Eğitime Karşı Tutum Ölçeği Geliştirmesine Yönelik Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. e-Journal of New World Sciences Academy 3/2 (2008), 128-139.
Ağır, Fatma. Özel Okullarda ve Devlet Okullarında Çalışan İlköğretim Öğretmenlerinin Uzaktan Eğitime Karşı Tutumlarının Belirlenmesi. Balıkesir: Balıkesir Üniversitesi. Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2007.
Ajjan, Haya – Hartshorne, Richard. “Investigating Faculty Decisions To Adopt Web 2.0 Technologies: Theory And Empirical Tests”. The Internet and Higher Education 11 (2008), 71-80. https://doi.org/10.1016/j.iheduc.2008.05.002.
Ajzen, Icek. “The Theory of Planned Behavior”. Organizational Behavior and Human Decision Processes 50/2 (1991), 179-211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T.
Akman, Abdulkerim. İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Uzaktan Eğitime Yönelik Tutumları. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2021.
Aksoğan, Mustafa - Bulut Özek, Müzeyyen. “Öğretmen Adaylarının Teknoloji Yeterlilikleri ile Teknolojiye Bakış Açısı Arasındaki İlişki”. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 11/2 (2020), 301-311.
Aktay, Sayım – Keskin, Tuba. “Eğitim Bilişim Ağı (Eba) İncelemesi”. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi 2/3 (2016), 27-44.
Aktürk, Ahmet Oğuz – Delen, Ayşe. “Öğretmenlerin Teknoloji Kabul Düzeyleri ile Öz-Yeterlik İnançları Arasındaki İlişki”. Bilim Eğitim Sanat ve Teknoloji Dergisi 4/2 (2020), 67-80.
Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi. “Genel Bilgi”. Erişim 30 Mart 2026. www.anadolu.edu.tr/acikogretim.
Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi. “İlahiyat Önlisans Programı”. Erişim 30 Mart 2026. www.anadolu.edu.tr/acikogretim.
Arıcı, Handan Yalvaç – Çetin, Hacer. “Online (Çevrimiçi) Din Eğitimi Tutum Ölçeği”. Dinî Araştırmalar 24/61 (Aralık 2021), 543-570.
Atalmış, Sergen – Şimşek, Gülşah. “Sosyal Bilgiler ve Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Web 2.0 Araçlarını Kullanım Yeterlilikleri”. Journal of Innovative Research in Social Studies 5/1 (2022), 1-19.
Baek, Youngkyun vd. “Teachers’ Attitudes Toward Mobile Learning in Korea”. TOJET: The Turkish Online Journal of Educational Technology Special Issue (Kasım 2017), 254-263.
Bal, Hülya. Öğretmenlerin Eğitimde Yeni Teknolojileri ve Web 2.0 Araçlarını Kullanımlarının Değerlendirilmesi. Ankara: YEGİTEK MEB Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü, 2019.
Balcı, Şerife ¬– Dalaman, Osman. “Sınıf Öğretmenlerinin Uzaktan Eğitime Yönelik Tutumlarının Değişik Faktörler Açısından Belirlenmesi”. Medeniyet ve Toplum Dergisi 7/2 (Aralık 2023), 165-177.
Bandura, Albert. Self-Efficacy: The Exercise of Control. New York: W.H. Freeman and Company, 1997.
Bartlett-Bragg, Anne. Reflections On Pedagogy: Reframing Practice To Foster İnformal Learning With Social Software. 2007, 1-15. Erişim 30 Mart 2026. https://www.researchgate.net/profile/Anne-Bartlett-Bragg/publication/228365849_Reflections_on_pedagogy_Reframing_practice_to_foster _informal_learning_with_social_software/links/0deec52a10437590e9000000/Reflections-on-pedagogy-Reframing-practice-to-foster-informal-learning-with-social-software.pdf
Başkonak, Mustafa. “Covid-19 Salgın Sürecinde Engellilere Yönelik Uzaktan Yaygın Din Eğitimi.” Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 12 (2021), 89-119.
Bayram, Metin vd. “Üniversite Öğrencilerinin Uzaktan Eğitim Dersine Karşı Tutumlarının İncelenmesi”. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 4/3 (2019), 330-345.
Beldarrain, Yoany. “Distance Education Trends: Integrating New Technologies To Foster Student İnteraction And Collaboration.” Distance Education 27/2 (2006), 139–153.
Bilecik, Sümeyra. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Müfredatının Din Okuryazarlığı Açısından İncelenmesi.” Marife Dini Araştırmalar Dergisi 16/1 (2016), 35–58.
Braun, Virginia - Clarke, Victoria. “Using Thematic Analysis in Psychology.” Qualitative Research in Psychology 3/2 (2006), 77–101.
Buabeng-Andoh, Charles. “Factors İnfluencing Teachers’ Adoption and İntegration of İnformation and Communication Technology İnto Teaching: A Review of the Literature.” International Journal of Education and Development Using Information and Communication Technology 8/1 (2012), 136–155.
Creswell, John W. Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches. Thousand Oaks, CA: SAGE, 2017.
Çelebi, Celalettin - Satırlı, Hasan. “Web 2.0 Araçlarının İlkokul Seviyesinde Kullanım Alanları.” Instructional Technology and Lifelong Learning 2/1 (2021), 75–110. https://doi.org/10.52911/itall.938122.
Çelik, Berkay. “Öğretmenlerin Uzaktan Eğitime Yönelik Tutumlarının Bazı Değişkenlere Göre İncelenmesi: Aydın İli Örneği.” Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty 61 (2022), 23-51.
Çetin, Hüseyin. Sınıf Öğretmenlerinin Uzaktan Eğitime Yönelik Tutum, Özyeterlik ve Motivasyonlarının İncelenmesi. Kocaeli: Kocaeli Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2022.
Davis, Fred D. “Perceived Usefulness, Perceived Ease of Use, And User Acceptance of İnformation Technology”. MIS Quarterly 13/3 (1989), 319-340.
Deperlioğlu, Ömer - Köse, Utku. “Web 2.0 Teknolojilerinin Eğitim Üzerindeki Etkileri ve Örnek Bir Öğrenme Yaşantısı”. Akademik Bilişim‟ 10-XII. Akademik Bilişim Konferansı Bildirileri. 437-442. Muğla: Muğla Üniversitesi, 2010.
Düzgün, Serkan. “Öğretmenlerin Uzaktan Eğitimdeki Öz Düzenlemeli Öğrenme Öz Yeterlikleri”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 20/1 (2022), 303-322.
Ertmer, Peggy A. vd. “Teacher Beliefs and Technology İntegration Practices: A Critical Relationship”. Computers - Education 59/2 (2012), 423-435.
Eyüp, Bircan. “Türkçe Öğretmenlerinin Web 2.0 Araçlarını Kullanma Yetkinliklerinin İncelenmesi”. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 23/1 (2022), 307-323.
Fishbein, Martin - Ajzen, Icek. Predicting and Changing Behavior: The Reasoned Action Approach. New York: Psychology Press, 2010.
Fojtík, Rostislav. “Problems of Distance Education”. International Journal of Information and Communication Technologies in Education 7/1 (2018), 14-23.
Garrison, Randy D. “Theoretical Challenges for Distance Education in the 21st Century: A Shift From Structural to Transactional İssues”. The International Review of Research in Open and Distributed Learning 1/1 (2000), 1-17.
Genç, Zülfü. “Web 2.0 Yeniliklerinin Eğitimde Kullanımı: Bir Facebook Eğitim Uygulama Örneği”. Akademik Bilişim ‟10 - XII. Akademik Bilişim Konferansı Bildirileri. 10-12. Muğla: Muğla Üniversitesi, 2010.
Grosseck, Gabriela. “To Use or Not to Use Web 2.0 in Higher Education?”. Procedia – Social and Behavioral Sciences 1/1 (2009), 478-482.
Gündüzalp, Cengiz. “Öğretmenlerin Uzaktan Eğitime Yönelik Algı ve Tutumları”. Caucasian Journal of Science 8/2 (2021), 247-271.
Güneş, Ahmet Melih - Buluç, Bekir. “Sınıf Öğretmenlerinin Teknoloji Kullanımları ve Öz Yeterlilik İnançları Arasındaki İlişki”. TÜBAV Bilim Dergisi 10/1 (2017), 94-113.
Harry, Keith vd. Distance Education: New Perspectives. Routledge, 2013. https://doi.org/10.4324/9781315003429
Horzum, Mehmet Barış vd. “Sınıf Öğretmenlerinin Hizmet İçi Eğitimde Uzaktan Eğitime Yönelik İnançları”. Ege Eğitim Dergisi 13/1 (2012), 55-72.
Horzum, Mehmet Barış. “Öğretmenlerin Web 2.0 Araçlarından Haberdarlığı, Kullanım Sıklıkları ve Amaçlarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi”. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi 7/1 (2010), 603-634.
Horzum, Mehmet Barış. “Web Tabanlı Yeni Öğretim Teknolojileri: Web 2.0 Araçları”. Eğitim Bilimleri ve Uygulama 6/12 (2007), 99-121.
Kartal, Osman Yılmaz vd. “Ortaokul Matematik Öğretmenlerinin Bilişim Teknolojileri Öz-Yeterlik Düzeylerinin Cinsiyet Değişkenine Göre İncelenmesi”. Journal of Theoretical Educational Science 11/4 (2018), 922-943.
Millî Eğitim Bakanlığı. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programı (9–12. Sınıflar). Ankara: MEB Yayınları, 2018.
Moçoşoğlu, Banu - Kaya, Ahmet. “Koronavirüs Hastalığı (COVID-19) Sebebiyle Uygulanan Uzaktan Eğitime Yönelik Öğretmen Tutumlarının İncelenmesi”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Eğitim Dergisi 2/1 (2020), 15-43.
Özbilen, Fatih Mutlu - Aytaç, Alper. “An Examination on Pre-school and Classroom Teachers' Attitudes towards Lifelong Learning and Distance Education”. Cumhuriyet International Journal of Education 12/1 (2023), 73-85.
Rollett, Herwig vd. “The Web 2.0 Way of Learning with Technologies”. International Journal of Learning Technology 3/1 (2007), 87-107.
Sırakaya, Mustafa. “İlkokul ve Ortaokul Öğretmenlerinin Teknoloji Kabul Durumları”. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 20/2 (2019), 578-590.
Syafii, Ahmad - Retnawati, Heri. “Opportunities and Challenges of Online Learning Methods in Religious Education”. 5th International Conference on Current Issues in Education (ICCIE 2021). 285-290. Atlantis Press, 2022.
Şengür, Sedef - Anagün, Şengül. “Sınıf Öğretmenlerinin Bilişim Teknolojileri Kullanım Düzeyleri ve Eğitimde Web 2.0 Uygulamaları”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Eğitim Dergisi 6/2 (2021), 128-150.
Şimşek, Muhammed Emin. “Dijital Din Eğitimi”. İlahiyat Akademi 19 (2024), 249-283.
T.C. Anayasası. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası. Kanun No. 2709. Kabul Tarihi: 7 Kasım 1982. Resmî Gazete Tarihi: 9 Kasım 1982. Sayı: 17863 (Mükerrer).
Tetik, İlhan. “Din Eğitiminde Birden Fazla Web 2.0 Aracının Kullanımı Bağlamında App Smashing Kavramı”. Marife Dini Araştırmalar Dergisi 24/1 (2024), 1-25.
UNESCO. Education in a Post-COVID World: Nine Ideas for Public Action. Paris: UNESCO, 2020. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000373717
Usluel, Yasemin Koçak vd. “Öğrenme-Öğretme Sürecinde Bilgi ve İletişim Teknolojileri: Öğretmenlerin Entegrasyon Süreci ve Engelleriyle İlgili Görüşleri”. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 32 (2007), 164-178.
Ülkü, Semra. İlkokullarda Görev Yapan Öğretmenlerin Uzaktan Eğitime Yönelik Tutumları. Bolu: Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2018.
Yahşi, Ömer - Kırkıç, Kamil Akif. “Uzaktan Eğitim Sürecinde Öğretmenlerin Uzaktan Eğitime Yönelik Tutumlarının İncelenmesi”. Turkish Studies-Educational Sciences 15/5 (2020), 3843-3861.
Yavuz, Emre - Korkmaz, Mehmet. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Web 2.0 Araçlarından Yararlanma Durumları”. Erciyes Akademi 37/2 (2023), 703-730.
Yermeydan Uğur, Benlihan. Eğitim Fakültesi Öğretim Elemanlarının Eğitimde Web 2.0 Kullanımını Etkileyen Etmenlerin Teknoloji Kabul ve Kullanımı Birleştirilmiş Modeli Çerçevesinde İncelenmesi. Ankara: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 2017.
Yıldırım, Ali - Şimşek, Hasan. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 9. Basım, 2013.